Lula wygrywa czwartą kadencję, a zakaz zakładów w Brazylii czeka na rozstrzygnięcie sądu i Kongresu

Najwyższy Sąd Wyborczy Brazylii ogłosił reelekcję prezydenta Luiza Inácia Luli da Silvy 25 października 2026 r., rozstrzygając wybory prezydenckie w czasie, gdy podpisany przez niego 25 września 2026 r. zakaz zakładów o stałych kursach jest zaskarżony przed Najwyższym Sądem Federalnym, a powołanie komisji kongresowej wciąż nie nastąpiło; termin rozpatrzenia sprawy upływa 23 listopada 2026 r.

Prezes sądu Kassio Nunes Marques ogłosił ostateczne wyniki drugiej tury: Lula z PT otrzymał 64 256 232 głosy, czyli 51,79 proc. ważnych głosów, a Flávio Bolsonaro z PL — 59 826 041 głosów, czyli 48,21 proc., zgodnie z komunikatem sądu. Senacki zapis ogłoszenia wyników, opublikowany o 22:40 czasu brasílińskiego, stwierdza, że Lula został ponownie wybrany na czwartą kadencję, trwającą od 2027 do 2030 r.

Sąd poinformował, że uprawnionych do głosowania było ponad 158 mln wyborców, a głosy oddało 128,2 mln; frekwencja wyniosła około 80,8 proc., a absencja około 19,2 proc., mniej niż 21,08 proc. odnotowane w pierwszej turze. Nakaz Najwyższego Sądu Federalnego przedłużył głosowanie w lokalach, które nadal były otwarte, z godz. 17:00 do 19:00 czasu brasílińskiego; ponieważ decyzja zapadła po godz. 17:00, tysiące maszyn do głosowania zostały już zamknięte i nie można ich było ponownie otworzyć, a sąd wyborczy tymczasowo wstrzymał przyjmowanie protokołów z głosowania. Spośród 499 248 maszyn do głosowania użytych w drugiej turze wymieniono 1 551, czyli 0,31 proc.

Środek prawny i 30-dniowy okres wygaszania

Lula podpisał dekret tymczasowy nr 1 394 25 września 2026 r.; opublikowano go w wydaniu nadzwyczajnym Diário Oficial da União, a wszedł w życie z dniem publikacji. Środek zakazywał na terenie całego kraju prowadzenia, oferowania, pośredniczenia w zawieraniu i reklamowania zakładów o stałych kursach, zarówno stacjonarnie, jak i w internecie, również przez agentów z siedzibą za granicą, którzy oferują zakłady osobom przebywającym w Brazylii. Zakaz obejmuje zakłady dotyczące rzeczywistych wydarzeń sportowych oraz gier online i nie dotyczy innych rodzajów loterii dopuszczonych przez prawo.

Środek wygaszał zezwolenia federalne, stanowe i wydane przez Dystrykt Federalny po 30 dniach od publikacji; redakcja Sądu Najwyższego odnotowała, że nastąpiło to 25 października 2026 r. Decyzję uznano za podjętą w interesie publicznym, co nie daje prawa do zwrotu opłaty za zezwolenie ani do odszkodowania. Od dnia publikacji zakazano wydawania nowych zezwoleń, a nierozpatrzone do tego dnia wnioski stały się bezprzedmiotowe. Operatorzy, którzy nie wywiążą się z obowiązków dotyczących zwrotu środków i sprawozdawczości w okresie przejściowym, podlegają karze w wysokości 200 000 R$ za każdy dzień.

W relacji z podpisania aktu Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że wydano 85 odpłatnych zezwoleń na prowadzenie zakładów o stałych kursach, każde za 30 mln R$, co oznacza łącznie 2,55 mld R$ wpłacone przez firmy w toku procesu koncesyjnego. Opublikowany przez rząd harmonogram przewidywał, że gracze mogli dobrowolnie wypłacać pozostałe środki do 5 października 2026 r.; strony i aplikacje bukmacherskie wyłączono 6 października, operatorzy mieli zgłosić instytucjom finansowym niewypłacone środki 7 i 8 października, a banki miały zwrócić je graczom między 9 a 14 października. Środki, których nie udało się zwrócić, miały być od 14 października przekazywane do Caixa Econômica Federal.

Środek zakazuje również reklamowania zakładów i sponsorowania w dowolnym medium, a naruszenia uznaje za nieuczciwą reklamę w rozumieniu Kodeksu ochrony konsumentów. Zakazuje instytucjom finansowym i płatniczym przetwarzania transakcji związanych z zakładami zgodnie z przepisami Banku Centralnego, przewiduje blokowanie stron internetowych przez regulatora rynku telekomunikacyjnego Anatel i Brazylijski Komitet Sterujący Internetem, a także powołuje międzyinstytucjonalny komitet ds. egzekwowania przepisów, koordynowany przez Casa Civil.

Zaskarżenia przed Najwyższym Sądem Federalnym

Associação Nacional pela Segurança Jurídica dos Jogos e Apostas, znana jako Anseja, wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z konstytucją, domagając się całkowitego zawieszenia środka, i wystąpiła o przydzielenie sprawy sędziemu Luizowi Fuksowi w trybie zapobieżenia, ponieważ jest on sprawozdawcą w innych sprawach dotyczących regulacji zakładów, poinformowała redakcja sądu 28 września 2026 r. Skarga o stwierdzenie niezgodności z konstytucją to procedura służąca zakwestionowaniu przed sądem zgodności aktu prawnego z konstytucją.

Stowarzyszenie argumentuje, że środek wydano bez wymaganej przez konstytucję pilności, obejmuje kwestie, których nie można regulować dekretem tymczasowym, nie zawiera szacunków skutków budżetowych i finansowych oraz narusza pewność prawa, swobodę działalności gospodarczej i pakt federacyjny. Ewentualnie wnosi o ustanowienie okresu przejściowego wynoszącego co najmniej 180 dni oraz o uzależnienie blokowania stron i przepadku środków od orzeczenia sądu.

Associação Nacional de Jogos e Loterias wniosła odrębną skargę, również domagając się zawieszenia środka, i wystąpiła o stwierdzenie zgodności z konstytucją przepisów ustaw z 2018 i 2023 r. — rozdziału V ustawy nr 13 756/2018 oraz ustawy nr 14 790/2023 — które tworzą ramy regulacyjne zakładów o stałych kursach. Stowarzyszenie to oraz Instituto Brasileiro de Jogo Responsável, dopuszczone jako amici curiae we wcześniejszej sprawie dotyczącej tych ram, która już toczy się przed sądem, zwróciły się o uwzględnienie przy łącznym rozpatrywaniu spraw dotyczących tego sektora, że nowy środek zawiesza skuteczność przepisów będących przedmiotem kontroli w tamtej sprawie.

Komisja wciąż niepowołana, a listopadowe terminy zbliżają się

Mesa do Congresso, organ zarządzający Kongresem Narodowym, wyznaczyła wspólną komisję do spraw tego aktu prawnego 30 września 2026 r. i przedłużyła termin składania poprawek do 13 października 2026 r., czyli do sześciu dni po wyborach powszechnych, jak wynika z oficjalnej strony z informacjami o przebiegu prac. Ustawodawcy złożyli 99 poprawek, opublikowanych w Diário do Congresso Nacional 15 października 2026 r.; ich autorzy wycofali pięć z nich 14 października 2026 r.

Na stronie ze składem komisji, opatrzonej datą 26 października 2026 r., wymieniono senatorów i deputowanych będących członkami komisji oraz ich zastępców z różnych klubów partyjnych; przy kilku miejscach dla zastępców zaznaczono wakaty. Nie odnotowano powołania przewodniczącego ani sprawozdawcy. Na stronie z informacjami o przebiegu prac podano, że akt prawny oczekuje na ukonstytuowanie komisji.

Wśród 99 złożonych poprawek znalazła się propozycja senatora dr. Hirana (PP/RR), wymienionego jako członek komisji, która zakładałaby zakazanie gry tigrinho i innych gier losowych oraz dopuszczenie wyłącznie zakładów na rzeczywiste wydarzenia sportowe, przy jednoczesnym utrzymaniu zakazu reklamowania. Inne złożone propozycje zakazywałyby obstawiania osobom pobierającym federalne świadczenia pieniężne, takie jak Bolsa Família, a środki z podatków, grzywien i kar związanych z nielegalnym obstawianiem przeznaczałyby na działania Ministerstwa Zdrowia dotyczące zaburzeń związanych z hazardem w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.

Zgodnie z kalendarzem opublikowanym przez Mesa do Congresso okres rozpatrywania tego aktu prawnego trwa od 25 września do 23 listopada 2026 r. Od 9 listopada 2026 r. akt obejmie tryb pilny, blokujący porządek obrad Kongresu do czasu głosowania. Wspólna komisja musi przedstawić sprawozdanie, zanim akt trafi pod obrady izb niższych i wyższych Kongresu: Izby Deputowanych i Senatu.